Galerija i muzej

U nekadašnjem  utvrđenom  ljetnjikovcu ugledne kotorske plemićke porodice Buća, obavljaju se muzejska i galerijska djelatnost, a u sastavu  JU Centra za kulturu Tivat. U kompleksu  su prezentovane postavke i i galerijski izložbeni prostor.Ljetnjikovac je izgađen u XV vijeku, iz nekoliko faza . Evidentan je uticaj renesanse sa elementima kasne gotike i baroka.Kompleks je okružen kamenim zidom , a čine ga :kula za odbranu, ekonomska i stambena zgrada.U sredini kompleksa,u dvorištu, nalazi se kapelica sv.Mihovila. Najstariji očuvani dio kompleksa je kula, nad čijim ulazom se nalazi natpis sa godinom dogradnje 1548g. I imenom majstora – meštra Vićencija iz Lastve, rađena u stilu renesanse.

Kompleks Buća-Luković, svojim različitim i slojevitim arhitektonskim rješenjima, nastalim u više stilskih epoha, jedinstven je i rijedak primjer graditeljstva ovog karaktera na cijelom prostoru Boke .Pored istorijske, umjetničke, arhitektonske i ambijentalne  vrijednosti, značaj dobra je izražen kroz:  prezentaciju  vrijednog materijala likovno-umjetničkog, arheološkog i etnografskog sadržaja, izloženog u postavkama unutar kompleksa, dok je socijalno-ekonomski značaj  dobra prepoznat kroz korišćenje kompleksa u kulturne i turističke svrhe. Amijentalni značaj bivšeg ljetnjikovca se ogleda u reprezentativnosti i monumentalnosti naslijeđene homogene arhitektonske cjeline u pejsažu savremenog gradskog jezgra. Veliko interesovanje izaziva kod turista i reper je za mnoga kulturna dešavanja u Tivtu.

Stambeni objekat je obnovljen krajem  XIX  vijeka, a sada je u funkciji galerijskog izlagačkog prostora. Dva nivoa u zgradi  se koriste za postavke, dok su na trećem smješteni slikarski ateljei. Površina prostorija u kojima se izlaže je po 63m2.Izlagački program galerije koncepcijski je vezan za savremenu  i modernu umjetnost.Prezentacijom privremenih postavki prate se  aktuelna dešavanja na likovnoj sceni, kroz samostalne, tematske, kolektivne i retrospektivne izložbe.Pored izložbi afirmisanih i poznatih umjetnika, data je mogućnost mladim autorima za predstavljanje prvim samostalnim izložbama, a u cilju afirmacije i podrške njihovim projektima.Godišnje se realizuje prosječno 25 izložbi. Značajna  saradnja prisutna je  i sa ostalim muzejima i galerijama  iz Crne Gore. Izdvajaju se neki od vrijednih projekata:

,,Graditeljsko naslijeđe u opštini Tivat ; Retrospektivna izložba skulptura Luke Tomanovića; Djela velikih crnogorskih stvaralaca; Crnogorska savremena  skulptura; Crnogorska savremena skulptura-žene stvaraoci;  Sakralna baština Tivta; Škrinje , čuvari tradicije; Tivatski umjetnici; Okom tivćana; Praistorijska staništa, iskonski kulturni pejzaž“.Pored likovnih izložbi u galerijskom prostoru se povremeno  dešavaju književne večeri i manji koncerti.Tokom maja se organizuje poseban i kvalitetan program kojim je dat značajan doprinos obilježavanju ,,Noći muzeja“. Program je podržan od strane  javnosti,  Ministarstva kulture Crne Gore i ljudi od struke.

U istoj zgradi su smještena tri depoa i kancelarija. U depoima se nalazi materijal:umjetničkog, arheološkog i etnografskog sadržaja. Problem vlage je prisutan u obektu, oscilacije temperature, kao i negativan uticaj UV zraka, pa samim tim neophodno je sprovesti mjere preventivne, a u cilju zaštite materijala prije nego što počne ubrzan proces propadanja. Ovakva praksa smanjuje potrebu za skupim i dugotrajnim konzervatorskim tretmanima.Uslovi u kojima se čuva i izlaže muzejski materijal propisani su Pravilnikom o zaštiti muzejskog materijala i muzejske dokumentacije , (,,Sl. List Crne Gore „, br. 53/11 od 11.11.2011) nijesu ispoštovani. Osvjetljenje u galerijskim prostorima je neodgovarajuće, ( u najvećem broju datira još iz 1983. godine i otvaranja galerije ) pa često uzrokuje promjenu koncepta izložbi i negativno utiče na njihov kvalitet. Kancelarijski prostor, kao i tehnička  opremljenost nijesu zadovoljavajući.

Revizija muzejskog  materijala je urađena u martu  2014. godine, shodno Pravilniku o načinu, postupku i rokovimarevizije   muzejskog  materijala.

Umjetničku zbirku, koja je smještena u depou na prvom spratu čini 141 rad : 9 skulptura, 6 ikona, 126 grafika,crteža i slika.Zbirka  je značajno obogaćena vrijednom donacijom ,,Dusseldorf-Tivat“, koju čine 94 rada, autora čija imena su poznata i priznata u svijetu. Neophodno je pronaći rješenje i omogućiti stalnu postavku ovog materijala i na taj način ga staviti na uvid likovnoj publici.

Nedostatak izlagačkog i manipulativnog prostora, za nesmetan i optimalan rad Galerije i Muzeja u kompleksu Buća, još je izraženiji prisustvom ateljea za rad likovnih umjetnika na trećem spratu Galerije,koji bi se mogao upotrebiti za dio stalne galerijske postavke Scene Atrijum u dvorištu kompleksa, gdje izvođenje nekih zahtjevnijih programa, ozbiljno narušava aktuelne likovne i muzejske postavke. Kako se i u jednom i u drugom slučaju radi o veoma osjetljivim problemima, čije rješavanje u postojećoj prostornoj situaciji, nema apsolutno pozitivno ishodište, vrijeme je da se u srednjoročnom periodu počne razmišljati o mogućnostima arhiktetonskog proširenja postojećeg kompleksa , na način otkupa privatnih objekata na sjevernom dijelu kompleksa, prema parkingu i Velikom gradskom parku, gdje bi se u dogledno vrijeme, izgradio novi objekat, primjeren 21. vijeku, potrebama Muzeja savremene umjetnosti,likovnog stvaralaštva i multimedijalnih dešavanja svih vrsta, koji bi ujedno bio i svojevrsno zaokruženje graditeljskog i arhitektonskog nasljeđa Tivta, sa objektima iz 15, 19, i 21 vijeka. ( Kula, stambeni i ekonomski objekat ljetnjikovca, i novo moderno zdanje  savremenog Tivta. )

U svakom slučaju u cilju zastite, očuvanja i njegovanja autentičnog etnografskog i indetitetskog nasljeđa, na području Tivta, posebno u ambjentalnim rurarnim cjelinama, trebalo bi pronaći odgovarajuće objekte za muzejske postavke i programe očuvanja lokalne kulturne baštine.Na tom planu treba podržati i sve eventualne private inicijative.

Fond arheološkog materijala, čine 76 komada:ulomci kamene plastike i keramike. Materijal je smješten u depou na prvom spratu.Fragmente bi trebalo konzervatorski tretirati.Nekada u depou je bila smještena vrijedna kamena  plastika sa Prevlake, koja je pozajmljena za privremenu izložbu  u organizaciji Mitropolije Crnogorsko primorske i uprkos brojnim intervencijama nikad nije vraćena.(Reversom broj 20/99 od 22.07.1999.g.,175 komada kamene plastike i dva parčeta mozaika predato je za potrebe izložbe,uz pismenu potvrdu da će nakon izložbe isti biti uredno po spisku vraćeni vlasniku).

Etnografsku zbirku čine 172 predmeta vezana za tekstil i metal. Dio etnografskog  materijala se nalazi u postavci, a drugi dio je smješten u depou.

Upravi za zaštitu kulturnih dobara je početkom 2015. godine od strane Ustanove  podnijeta Inicijativa za upis u Registar umjetničke i etnografske zbirke.

U ekonomskoj zgradi, na dva nivoa smještena je etnografska  izložba pod nazivom : ,,Etnografsko naslijeđe Tivta“, koja je otvorena u maju  2006. godine.Postavka, koja je trebala  biti  privremenog karaktera, a formirana je  manjim dijelom od materijala Ustanove i uz pozajmicu od Narodnog muzeja Cetinja i Pomorskog muzeja Kotor. Od tada da danas postavka se nije mijenjala.Vrijeme vraćanja pozajmljenog materijala je davno isteklo i materijal uzet na Revers je neophodno vratiti.

U kuli – najatraktivnijem dijelu kompleksa, na četiri nivoa postavljaju se izložbe privremenog karaktera. Veliku pažnju javnosti su skrenule sljedeće postavke :,,Blago antičke Boke „ ,,Škrinje čuvari tradicije“ , kao i izložba,jedinstvena na našim prostorima, :,,Praistorijska staništa – iskonski kulturni pejzaž“.Izložbom je obuhvaćena praistorija Crne Gore.U planu je da se iduće godine postavi izložba vezana za metalno doba.

U kapelici sv.Mihovila se nalazi  oltarska  pala  Sv.Mihovila, rad Antona Peana. Za potrebe privremene postavke u kapelici, u cilju zaštite prezentovanih radova od vlage, u maju 2013. godine su postavljeni gipsani panoi na distanci od 10-12cm, oslonjeni na metalnim konstrukcijama, koje su ujedno i nosači za reflektore. Selektirane su izložbe:  Ikona, slika,  kao i izložbe  dokumentovanog karaktera. Kapelica je ugrožena korijenjem okolnog drveća ( podiže se pod ) i narednom peridu trebalo bi pristupiti stručnoj sanaciji ovog objekta.

U muzejsko galerijskom prostoru zaposlena su dva lica: konzervator i muzejski tehničar.